مقاله علل پیدایش آسیب های اجتماعی و راه های پیش گیری از آن

صفحه اصلی آرشیو راهنمای خرید پرسش و پاسخ درباره ما پشتیبانی تبلیغات تماس با ما

صفحه نخست  » علوم انسانی » روانشناسی و علوم تربیتی  »  مقاله علل پیدایش آسیب های اجتماعی و راه های پیش گیری از آن

Articles causes of social problems and ways to prevent it

دانلود مقاله علل پیدایش آسیب های اجتماعی و راه های پیش گیری از آن

پیش گفتار
مطالعه انحرافات و کجروی های اجتماعی و به اصطلاح، آسیب شناسی اجتماعی ‏‏(‏Social‏ ‏Pathology‏) عبارت است از مطالعه و شناخت ریشه بی نظمی های ‏اجتماعی. در واقع، آسیب شناسی اجتماعی مطالعه و ریشه یابی بی نظمی ها، ‏ناهنجاری ها و آسیب هایی نظیر بیکاری، اعتیاد، فقر، خودکشی، طلاق و…، همراه ‏با علل و شیوه های پیش گیری و درمان آن ها و نیز مطالعه شرایط بیمارگونه و ‏نابسامانی اجتماعی است.۱ به عبارت دیگر، مطالعه خاستگاه اختلال ها، بی نظمی ‏ها و نابسامانی های اجتماعی، آسیب شناسی اجتماعی است; زیرا اگر در جامعه ای ‏هنجارها مراعات نشود، کجروی پدید می آید و رفتارها آسیب می بیند. یعنی، ‏آسیب زمانی پدید می آید که از هنجارهای مقبول اجتماعی تخلفی صورت پذیرد. ‏عدم پای بندی به هنجارهای اجتماعی موجب پیدایش آسیب اجتماعی است.‏
از سوی دیگر، اگر رفتاری با انتظارات مشترک اعضای جامعه و یا یک گروه یا ‏سازمان اجتماعی سازگار نباشد و بیشتر افراد آن را ناپسند و یا نادرست قلمداد ‏کنند، کجروی اجتماعی تلقّی می شود. سازمان یا هر جامعه ای از اعضای خود ‏انتظار دارد که از ارزش ها و هنجارهای خود تبعیت کنند. اما طبیعی است که ‏همواره افرادی در جامعه یافت می شوند که از پاره ای از این هنجارها و ارزش ها ‏تبعیت نمی کنند. افرادی که همساز و هماهنگ با ارزش ها و هنجارهای جامعه و یا ‏سازمانی باشند، «همنوا» و یا «سازگار» و اشخاصی که برخلاف هنجارهای ‏اجتماعی رفتار کنند و بدان ها پای بند نباشند، افرادی «ناهمنوا» و «ناسازگار» می ‏باشند. در واقع، کسانی که رفتار انحرافی و نابهنجاری آنان دائمی باشد و زودگذر ‏و گذرا نباشد، کجرو یا منحرف نامیده می شوند. این گونه رفتارها را انحراف ‏اجتماعی یا (‏Social Devianced‏) و یا کجروی اجتماعی گویند.۲‏
حال سؤال این است که چگونه تشخیص دهیم رفتاری از حالت عادی و ـ به اصطلاح ‏ـ نرمال خارج شده و به حالتی غیرنرمال و نابهنجار تبدیل شده است؟ ملاک ها و ‏معیارهایی وجود دارد. با این معیارها و ملاک ها می توان تشخیص داد که رفتاری ‏در یک سازمان، نهاد و یا جامعه ای عادی و مقبول و نرمال است، یا غیر عادی، ‏غیرنرمال و نابهنجار. عمدتاً چهار معیار برای این امر وجود دارد:‏
‏۱٫ ملاک آماری: از جمله ملاک های تشخیص رفتار نابهنجار، روش توزیع فراوانی ‏خصوصیات متوسط است که انحراف از آن، غیر عادی بودن را نشان می دهد. ‏کسانی که بیرون از حد وسط قرار دارند، افراد نابهنجار تلقّی می شوند و رفتار ‏آنان رفتاری غیرنرمال و انحرافی تلقی می شود. برای مثال، از نظر آماری وقتی ‏گفته می شود که لباسی مُد شده، یعنی بیشتر افراد جامعه آن را می پوشند. ‏بنابراین، صفتی که بیشتر افراد جامعه نپذیرند، خارج از هنجار تلقّی شده و غیر ‏طبیعی و نابهنجار تلقّی می شود.‏
‏۲٫ ملاک اجتماعی: انسان موجودی اجتماعی است که باید در قالب الگوهای فرهنگی ‏و اجتماعی زندگی کند. اینکه تا چه حد رفتار فرد با هنجارها، سنّت ها و انتظارات ‏جامعه و یا نهاد و سازمان خاصی مغایرت دارد و جامعه چگونه درباره آن قضاوت ‏می کند، معیار دیگری برای تشخیص رفتار نابهنجار و بهنجار است. یعنی رفتاری ‏که مورد قبول افراد نباشد و مثلا با پوشیدن لباس خاصی از سوی افراد جامعه با ‏عکس العمل آنان مواجه شویم، این گونه رفتارها نابهنجار تلقّی می شود. البته، این ‏معیار هم در همه جوامع امری نسبی است.‏
‏۳٫ ملاک فردی: از جمله ملاک های تشخیص رفتار نابهنجار، میزان و شدت ناراحتی ‏است که فرد احساس می کند. یعنی اگر این رفتار خاص، با ارزش ها و هنجارهای ‏اجتماعی سازمان خاصی مثلا فرهنگیان و یا کل افراد جامعه ناسازگار باشد، یعنی ‏به سازگاری فرد لطمه بزند و با عکس العمل افراد آن جامعه یا آن نهاد مواجه گردد، ‏چنین رفتاری نابهنجار تلقّی می شود.۳‏
‏۴٫ ملاک دینی: علاوه بر این، در یک جامعه دینی و اسلامی، معیار و ملاک دیگری ‏برای تشخیص رفتارهای بهنجار از نابهنجار وجود دارد; چرا که معیارهای مزبور، ‏معیارهایی است که توسط افراد یک جامعه با قطع نظر از نوع اعتقادات، مورد ‏پذیرش واقع می شود; یعنی افراد جامعه در خصوص ارزش یا هنجاری بودن ‏موضوع خاص توافق نموده، در عمل به آن پای بندند و متخلفان را بسته به نوع و ‏اهمیت هنجار، تنبیه می کنند. امّا در یک جامعه دینی و اسلامی معیارهای فوق برای ‏ارزش های اجتماعی است و در آنجا کارایی دارد. معیار تشخیص ارزش ها و ‏هنجارهای دینی به وسیله آموزه های دینی تعیین می شود. ممکن است رفتاری ‏خاص در همان اجتماع هنجار تلقّی نشود و مرتکبان را کسی توبیخ و یا سرزنش ‏نکند ولی در شرایطی خاص ارتکاب چنین عملی در یک جامعه دینی هنجارشکنی ‏تلقّی شود. برای مثال، خوردن و آشامیدن در روزهای عادی و حتی در یک جامعه ‏دینی هنجار شکنی تلقّی نمی شود. ولی اگر همین عمل در جامعه مذکور و در ماه ‏مبارک رمضان و در ملأ عام صورت گیرد، تخطی از هنجارهای دینی تلقّی شده، ‏مجازات سختی هم از نظر دینی و شرعی و هم از نظر اجتماعی در انتظار مرتکب ‏چنین عمل ناپسندی می باشد.‏
بنابراین، معیار دیگر تشخیص رفتارهای نابهنجار و بهنجار در جامعه دینی، ‏تطبیق و سازگاری و یا عدم تطبیق و ناسازگاری با آموزه ها و هنجارهای دینی ‏است. اگر عمل و رفتاری با هنجارها و آموزه های دینی سازگار باشد، عملی بهنجار ‏و اگر ناسازگار باشد، عملی نابهنجار تلقّی می شود.‏
حال سؤال این است که آسیب ها و انحرافات اجتماعی چگونه پدید می آیند و عوامل ‏پیدایش آسیب ها و انحرافات اجتماعی کدامند؟ بررسی و ریشه یابی انحرافات ‏اجتماعی از اهمیّت زیادی برخوردار است. انحرافات و مسائل اجتماعی امنیت ‏اجتماعی را سلب و مانعی برای رشد و توسعه جامعه محسوب می شود. به طور ‏کلی، هر رفتاری که از آدمی سر می زند، متأثر از مجموعه ای از عوامل است که به ‏طور معمول در طول زندگی سر راه وی قرار دارد و وی را به انجام عملی خاص ‏وادار می کند.‏
هر چند بررسی عمیق انحرافات اجتماعی مجال دیگری می طلبد، اما به اجمال، به ‏چند عامل مهم پیدایش انحرافات اجتماعی اشاره می گردد.‏
عوامل به وجودآورنده انحراف و کجروی در جوامع مختلف یکسان نیست و مناطق ‏از نظر نوع جرم، شدت و ضعف، تعداد، و نیز از نظر عوامل متفاوتند. این تفاوت ها ‏را می توان در شهرها، روستاها و حتی در مناطق مختلف و محله های یک شهر ‏مشاهده کرد. در هر جامعه و محیطی سلسله عواملی همچون شرایط جغرافیایی، ‏اقلیمی، وضعیت اجتماعی، اقتصادی، موقعیت خانوادگی، تربیتی، شغلی و طرز فکر ‏و نگرش خاصی حاکم است که هر یک از این ها در حسن رفتار و یا بدرفتاری افراد ‏مؤثر است.‏
شهرنشینی لجام گسیخته، گسترش حاشیه نشینی و فقر، اتلاف منابع و انرژی را ‏به دنبال دارد. حاشیه نشینی در شهرها، با جرم رابطه مستقیم دارد. تنوع و تجمل، ‏اختلاف فاحش طبقات اجتماعی ساکن شهرهای بزرگ، تورّم و گرانی هزینه های ‏زندگی، موجب می شود تا افراد غیر کارآمد که درآمدشان زندگی ایشان را کفاف ‏نمی دهد، برای تأمین نیازهای خود، دست به هر کاری هر چند غیر قانونی بزنند. ‏از دیگر عوامل محیطی جرم، می توان فقر، بیکاری، تورّم و شرایط بد اقتصادی نام ‏برد که بر همه آحاد جامعه، اقشار، گروه ها و نهادها تأثیر گذاشته و آنان را تحت ‏تأثیر قرار می دهد.۴‏
در پیدایش انحرافات اجتماعی و رفتارهای نابهنجار و آسیب زا عوامل متعددی به ‏عنوان عوامل پیدایش و زمینه ساز می تواند مؤثر باشد:‏
عوامل فردی: جنس، سن، وضعیت ظاهری و قیافه، ضعف و قدرت، بیماری، عامل ‏ژنتیک و….‏
عوامل روانی: حساسیت، نفرت، ترس و وحشت، اضطراب، کم هوشی، خیال ‏پردازی، قدرت طلبی، کم رویی، پرخاشگری، حسادت، بیماری های روانی و…‏
عوامل محیطی: اوضاع و شرایط اقلیمی، شهر و روستا، کوچه و خیابان، گرما و ‏سرما و….‏
عوامل اجتماعی: خانواده، طلاق، فقر، فرهنگ، اقتصاد، بی کاری، شغل، رسانه ها، ‏مهاجرت، جمعیت و… .‏
از آنجا که ممکن است در پیدایش هر رفتاری، عوامل فوق و یا حتی عوامل دیگری ‏نیز مؤثر باشد، از این رو، نمی توان به یک باره فرد بزهکار را به عنوان علت العلل ‏در جامعه مقصر شناخت و سایر عوامل را نادیده گرفت.‏
اگر فرد، هر چند برای سرگرمی و تنوع و تفرّج دست به بزهکاری بزند، این کار وی ‏کم کم زمینه ای خواهد بود تا به سمت و سوی بزهکاری سوق یابد. دلیل عمده این ‏کار، چگونگی شروع به انجام عمل بزهکارانه و کشیده شدن فرد به این راه است. ‏افراد بزهکار افرادی هستند که همه زمینه ها و شرایط لازم برای انحراف در آنان ‏وجود دارد. مهم ترین عامل در انحراف افراد و ارتکاب عمل نابهنجار، فردی است که ‏موجب سوق یافتن وی به سمت بزهکاری می شود; چرا که فردی که می خواهد ‏اولین بار دست به بزهکاری بزند، نیازمند فردی است که او را راهنمایی کرده و به ‏این سمت هدایت نماید.‏
دومین عامل، امکانات و شرایطی است که فرد در اختیار دارد و زمینه ارتکاب وی را ‏برای اعمال خلاف اجتماع فراهم می آورد.‏
فقر در خانواده، عدم تأمین نیازهای اساسی خانواده، دوستان ناباب، محیط آلوده ‏و…نیز از عوامل روی آوری فرد به بزهکاری است.‏
در عین حال، به طور مشخص می توان عوامل عمده زیر را به عنوان بسترها و ‏زمینه های پیدایش انحرافات اجتماعی و یا هر رفتار نابهنجار نام برد; عواملی که ‏نقش بسیار تعیین کننده ای در پیدایی هر رفتاری، اعم از بهنجار و یا نابهنجار، ایفا ‏می کنند. در عین حال، مهم ترین عامل یعنی خود فرد نیز نقشی تعیین کننده ای در ‏این زمینه بازی می کنند.‏
اجمالا، علل و عوامل پیدایش آسیب های اجتماعی، به ویژه در میان نوجوانان و ‏جوانان را می توان به سه دسته عمده تقسیم نمود: ۱٫ عوامل معطوف به شخصیت; ‏‏۲٫ عوامل فردی; ۳٫ عوامل اجتماعی.‏

فهرست مطالب
علل پیدایش آسیب های اجتماعی و راه های پیش گیری از آن
پیش گفتار
عوامل شخصیتی
ویژگی های شخصیتی افراد بذهکار و کجرو
عوامل فردی
عوامل اجتماعی
منابع


قیمت : 3500 تومان
[ بلافاصله بعد از پرداخت لینک دانلود فعال می شود ]




برچسب :




تبلیغات