مقاله ادبیات کودک و نوجوان

صفحه اصلی آرشیو راهنمای خرید پرسش و پاسخ درباره ما پشتیبانی تبلیغات تماس با ما

صفحه نخست  » علوم انسانی » تاریخ و ادبیات  »  مقاله ادبیات کودک و نوجوان

دانلود تحقیق و مقالات رشته ادبیات با عنوان دانلود مقاله ادبیات کودک و نوجوان در قالب ورد و قابل ویرایش و در ۲۲ صفحه گرد آوری شده است. در زیر به مختصری از آنچه شما در این فایل دریافت می کنید اشاره شده است.

مقاله ادبیات کودک و نوجوان

ادبیات کودک‌ و نوجوان‌
آثار مکتوب‌ تخیّلی‌ و هنرمندانه‌ای‌ که‌ یا برای‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ نوشته‌ شده‌ باشد، یا، بدون‌ چنین‌ قصدی‌، چنان‌ خلق‌ شده‌ باشد که‌ توجّه‌ و علاقه‌ آنان‌ را برانگیزد.
با این‌ تعریف‌، ادبیّات‌ شفاهی‌، که‌ درواقع‌ مادر ادبیّات‌ مکتوب‌ است‌، از محدوده‌ ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌ خارج‌ می‌شود. «تخیّلی‌ و هنرمندانه‌» بودن‌ این‌ ادبیّات‌ نیز، که‌ بر جنبه‌ زیبایی‌شناختی‌، هنری‌ و خیال‌پردازانه‌ آن‌ در بازآفرینی‌ واقعیّات‌ تأکید دارد، آن‌ را از نوشته‌های‌ غیرتخیّلیِ وفادار به‌ ثبت‌ واقعیّات‌، به‌ قصد آموزش‌ یا ایجاد مهارت‌ در مخاطب‌، جدا می‌سازد.
عبارتِ «برای‌ کودکان‌ و نوجوانان‌» هم‌ به‌ این‌ معنی‌ است‌ که‌ آنچه‌ به‌صورت‌ مقاله‌ یا داستان‌ درباره‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ نوشته‌ شده‌ باشد و مخاطب‌ آن‌ بزرگسالان‌ باشند و نثر و پرداختش‌ در خور فهم‌ بچّه‌ها نباشد، مصداق‌ این‌ تعریف‌ نخواهد بود.
جمله‌ «چنان‌ خلق‌ شده‌ باشد که‌….» ناظر بر آثاری‌ است‌ که‌ نویسنده‌ برای‌ بچّه‌ها ننوشته‌، ولی‌ مخاطب‌ کودک‌ و نوجوان‌ پیدا کرده‌ و بعدها در حوزه‌ این‌ ادبیّات‌ راه‌ یافته‌ است‌؛ مانند اولیور تویست‌ ، اثر چارلز دیکنز .
اغلب‌ متون‌ نظری‌ ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌ سرزمین‌ ما از این‌ نکته‌ غفلت‌ ورزیده‌ و این‌ ادبیّات‌ را صرفاً «نوشته‌ها و سروده‌هایی‌» دانسته‌اند که‌ «ارزش‌ ادبی‌ یا هنری‌ دارند و برای‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ پدید می‌آیند» (نک‌:.میرهادی‌،«ادبیّات‌ کودکان‌ و نوجوانان‌»، ج‌ ۲، ص‌ ۱۶۴). در چنین‌ تعریفی‌، ادبیّات‌ کودک‌ فقط‌ به‌ ادبیّاتی‌ منحصر شده‌ است‌ که‌ آگاهانه‌ و با قصد قبلی‌ برای‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ نوشته‌ می‌شود، در حالی‌ که‌ در تعریف‌ این‌ مقاله‌، ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌ ممکن‌ است‌ بدون‌ در نظر گرفتن‌ مخاطبان‌ کودک‌ نیز نوشته‌ شود و سپس‌ مقبول‌ آنان‌ بیفتد. به‌ عبارت‌ دیگر در این‌ تعریف‌، هر دو رویکردِ مخاطب‌ محور و ادبیّات‌ محور، که‌ می ‌توان‌ آنها را با هم‌ تلفیق‌ کرد، اعتبار دارند. عدّه‌ای‌ نیز، در تعریف‌ ادبیّات‌ کودک‌، جوهره‌ ادبی‌ آن‌ را انکار کرده‌ و برای‌ آن‌ شأنی‌ صرفاً ارتباطی‌ قائل‌ شده‌اند.از صاحبان‌ چنین‌ نظری‌، مثلاً، نیکولاس‌ تکر (نک‌:.هانت‌، ص‌۲۰) و سیّدعلی‌ کاشفی‌ را، در ایران‌، می‌توان‌ نام‌ برد(نک‌: کاشفی‌ خوانساری‌، ص‌ ۱۹ـ۲۹). در برخی‌ متون‌ قدیم‌تر، وقتی‌ که‌ از ادبیّات‌ کودک‌ سخن‌ رفته‌ است‌، ادبیّات‌ را به‌ مفهوم‌ دوم‌ به‌ کار برده‌اند: «در فرهنگ‌ روان ‌شناسی‌ و آموزش‌ و پرورش‌، ادبیّات‌ کودکان‌ به‌ مجموعه‌ آثار یا نوشته‌هایی‌ (کتابها و مقالات‌) گفته‌

می‌شود که‌ به‌ وسیله نویسندگان‌ متخصّص‌ برای‌ مطالعه‌ آزاد کودکان‌ تهیّه‌ می ‌شود و در همه‌ آنها ذوق‌ و سطح‌ نضج‌ کودکان‌ مورد توجّه‌ است‌ (شعاری‌نژاد، ص‌ ۲۹).
در چنین‌ تعریفی‌، رویکرد به‌ ادبیّات‌ کودک‌ بیشتر تعلیم‌ و تربیتی‌ است‌. این‌ تلقّی‌ از ادبیّات‌ کودکان‌ به‌ ادواری‌ بازمی ‌گردد که‌ هنوز تفکیک‌ روشنی‌ بین‌ آثار ادبی‌ هنرمندانه‌ و آثار آموزشی‌ نبوده‌ و به‌عبارت‌ دیگر ادبیّات‌ کودک‌ استقلال‌ نداشته‌ و همچون‌ شاخه‌ای‌ از تعلیم‌ و تربیت‌ مطرح‌ بوده‌ است‌.
امّا لفظ‌ ادبیّات‌ در تعریف‌ این‌ مقاله‌ به‌ معنی‌ موضوعی‌ مستقلّ است‌ که‌ به‌عنوان‌ اثری‌ هنری‌ شناخته‌ می‌شود، و نه‌ کلیّه‌ نوشته‌های‌ مربوط‌ به‌ موضوعی‌ خاصّ، مثلاً «ادبیّات‌ کاربرد کامپیوتر در خانه‌» یا «ادبیّات‌ سیاسی‌» ( فرهنگ‌ آکسفرد ، ص‌. ۷۲۸ ).
در تعریف‌ «کودک‌ و نوجوان‌» نیز، که‌ مفهومی‌ اعتباری‌ است‌ و باید حدود آن‌ از لحاظ‌ سِنّی‌ روشن‌ شود، در حوزه‌های‌ گوناگون‌ مانند روان‌شناسی‌، ادبیّات‌، آموزش‌ و پرورش‌، فقه‌ و حقوق‌ (قانون‌ مدنی‌، قانون‌ کار) اختلاف‌ نظر هست‌ و مرزبندیهای‌ گوناگونی‌ برای‌ آن‌ صورت‌ گرفته‌ است‌ (ذاکرشهرک‌ و بهداد، ص‌.۷۶ـ۷۹).
در حوزه‌ ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌ ایران‌، از اوایل‌ دهه‌ شصت‌، درباره‌ سالهای‌ دوره‌ کودکی‌ و نوجوانی‌، این‌ جدول‌ متداول‌ شده‌ است‌: گروه‌ سنّی‌ الف‌.. سالهای‌ پیش‌ از دبستان‌ و سال‌ اوّل‌ دبستان‌؛ گروه‌ سنّی‌ ب‌.. سالهای‌ دوم‌ و سوم‌ دبستان‌؛ گروه‌ سنّی‌ ج‌…سالهای‌ چهارم‌ و پنجم‌ دبستان‌؛ گروه‌ سنّی‌ د.. دوره‌ راهنمایی‌؛ گروه‌ سنّی‌ ه… سالهای‌ دبیرستان‌.
نویسنده‌ ادبیّات‌ کودک‌. .نویسنده‌ ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌ یا کسی‌ است‌ که‌ با قصد قبلی‌ و در نظر گرفتن‌ مخاطبی‌ از پیش‌ تعیین‌شده‌ اثر خود را خلق‌ می‌کند، و یا نویسنده‌ای‌ است‌ که‌ به‌هنگام‌ نوشتن‌ کاملاً آزادانه‌ و بدون‌ در نظر گرفتن‌ مخاطبی‌ معیّن‌ عمل‌ کرده‌ است‌، امّا در حین‌ نوشتن‌، کودک‌ درونش‌ فعّال‌ شده‌ و اثرش‌ یا به‌ سنجش‌ ناقدان‌ و کارشناسان‌ ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌ و یا به‌ ذوق‌ و سلیقه‌ خود کودکان‌ و نوجوانان‌ پسندیده‌ و پذیرفته‌ بچّه‌ها شده‌ است‌. گاه‌ نیز نویسنده‌ این‌ نوع‌ ادبیّات‌ خود کودک‌ یا نوجوانی‌ است‌ که‌ نوشته‌اش‌ از قوّت‌ ادبی‌ برخوردار است‌ و مصداق‌ ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌ واقع‌ می‌شود.
این‌ ادبیّات‌ با ادبیّات‌ بزرگسالان‌ تفاوتی‌ ندارد، جز اینکه‌ مخاطبان‌ اصلی‌ آن‌ کودکان‌ و نوجوانان‌اند. ولی‌ این‌ بدان‌ معنی‌ نیست‌ که‌ ادبیّات‌ بزرگسالان‌ اصل‌، و ادبیّات‌ کودک‌، از حیث‌ ارزش‌ ادبی‌، از ادبیّات‌ بزرگسالان‌ اندک‌مایه‌تر باشد.
برای‌ شناسایی‌ این‌ مخاطبان‌ باید به‌ ویژگیهای‌ دوره‌ کودکی‌ و نوجوانی‌ توجّه‌ داشت‌ که‌ عبارت‌ است‌ از: محدودیّت‌ در شناخت‌ و دانش‌؛ جاندارپنداری‌ (در خردسالی‌)؛ خودمرکز انگاری‌ (در خردسالی‌)؛ محدودیّت‌ در گنجینه‌ واژگان‌؛ شدّت‌، سرعت‌ و ناپایداری‌ عواطف‌؛ تخیّل‌ و خیال‌پردازی‌ ، کُنجکاوی‌؛ میل‌ به‌ بازی‌ و نشاط‌ و تحرّک‌؛ تقلید، تلقین‌پذیری‌ و همانندسازی‌؛ علاقه‌ به‌ تصویر.
اهمّیّت‌ ادبیّات‌ کودکان‌ ونوجوانان‌. .بر خلاف‌ آنچه‌ تصوّر می‌شود، روزگار ما دوران‌ کودک‌سالاری‌ نیست‌ و درواقع‌، تمدّن‌ امروز به‌ کودک‌ فرصت‌ کودکی‌ نمی‌دهد تا آنجا که‌ دوران‌ جدید را دوره‌ زوال‌ کودکی‌ نام‌ نهاده‌اند. سرعت‌ فزاینده‌ سوداگری‌ و تولیدْ بزرگ‌ترها را بر آن‌ داشته‌ است‌ که‌ کودک‌ را هر چه‌ زودتر وارد چرخه‌ تولید کنند. همچنین‌ بیم‌ آنان‌ از طغیان‌ نسل‌ نو باعث‌ می‌شود که‌ آزادی‌ و رشد خلاّقانه‌ دوره‌ کودکی‌ را برنتابند (اقلیدی‌، ص‌ ۵ـ۱۳). در چنین‌ حالتی‌ اهمّیّت‌ ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌، همچون‌ عاملی‌ برای‌ رشد فرهنگ‌ و استقلال‌، در شخصیّت‌ کودکان‌ آشکارتر می‌شود. اهمّیّت‌ ادبیّات‌ کودک‌، با توجّه‌ به‌ این‌ محورها، روشن‌تر خواهد شد:
الف‌. بچّه‌ها آسیب‌پذیرند. اغلب‌ به‌ مقتضیّات‌ سنّی‌ خود، احساساتی‌، ظاهربین‌ و ساده‌اند. اصولاً ذهن‌ نقّادی‌ ندارند و قضاوتهایشان‌ بیشتر حسّی‌ است‌. از این‌رو میزان‌ آسیب‌پذیری‌ آنان‌ در برابر فراورده‌های‌ فرهنگی‌ بالاست‌.
ب‌. بچّه‌ها تأثیرپذیرند. و این‌ تأثیرپذیری‌ هم‌ عمیق‌تر و ماندگارتر و هم‌ پردامنه‌تر از تأثیرپذیری‌ بزرگ‌ترهاست‌؛ چنان‌که‌ در حدیث‌ نبوی‌ نیز آمده‌ است‌: اَلْعِلْمُ فی‌الصِّغَر کالنَّقْشِ فی‌الحَجَر.
ج‌. جمعیّت‌ کودکان‌ بیشتر است‌ و آنان‌ اوقات‌ فراغت‌ بیشتری‌ دارند، به‌ خصوص‌ در کشور ما که‌ ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌ بیشترین‌ مخاطب‌ بالقوّه‌ یا بالفعل‌ را دارد.
انواع‌ ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌. .این‌ ادبیّات‌ یا منثور است‌ و مشتمل‌ بر ادبیّات‌ داستانی‌ (قصّه‌ ، داستان‌ )؛ ادبیّات‌ نمایشی‌ * (نمایشنامه‌، فیلمنامه‌)؛ نثر ادبی‌ (قطعه‌ ادبی‌، انشا) و یا غیرمنثور است‌ و شامل‌ شعر، قصّه‌ منظوم‌، منظومه‌.
قصّه‌ را در مفهوم‌ کلّی‌اش‌ به‌ انواعی‌ تقسیم‌ کرده‌اند: افسانه‌ ، افسانه‌ تمثیلی‌ ، تمثیل‌ اخلاقی‌ ، قصّه‌.ـ.مثال‌ ، حکایت‌ لطیفه‌وار ، افسانه‌ پریان‌ ، افسانه‌ پهلوانان‌ ، رُمانس‌ و اسطوره‌ . داستان‌ را از حیث‌ قالب‌، به‌ داستان‌ کوتاه‌ و داستان‌ بلند تقسیم‌ کرده‌اند. پیداست‌ که‌ این‌ انواع‌ در ادبیّات‌ کودک‌ و نوجوان‌ متناسب‌ با ظرفیّت‌ و حوصله‌ و ذوق‌ کودکان‌ شکلی‌ متفاوت‌ با حوزه‌ ادبیّات‌ بزرگسالان‌ به‌ خود می‌گیرد. در حوزه‌ کودک‌، به‌ علّت‌ علاقه‌ مخاطب‌ به‌ تصویر، شکل‌ داستانها نسبت‌ به‌ داستانهای‌ بزرگسالان‌، متفاوت‌ و اغلب‌ مصوّر است‌ که‌ به‌ سه‌ شکل‌ متفاوت‌ پدید می‌آید: کتاب‌ تصویری‌ ، که‌ در آن‌، تصویر بیشترین‌ سهم‌ را دارد و متن‌ اندک‌ است‌ و یا اساساً وجود ندارد، و تصاویر جانشین‌ متن‌ شده‌ است‌؛ کتاب‌ مصوّر ، که‌ در آن‌ متن‌ زیاد است‌ و تصاویر اندکی‌ آن‌ را همراهی‌ می‌کنند (برای‌ تفاوت‌ کتابهای‌ تصویری‌ و مصوّر، نک‌: قایینی‌، ص‌۱۱-۱۹)؛ کُمیک‌ استریپ‌ ، که‌ در آن‌ قصّه‌ یا زندگینامه‌ای‌ را با کمک‌ تصاویر زنجیره‌ای‌ و پشت‌ سر هم‌ بیان‌ می‌کنند.


قیمت : 2500 تومان
[ بلافاصله بعد از پرداخت لینک دانلود فعال می شود ]








تبلیغات